Những phẩm chất đạo đức cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại mới

a.       Trung với nước, hiếu với dân.

“Trung” và “Hiếu” là những khái niêm đạo đức cũ chứa đựng nội dung hạn hẹp: “Trung với vua, hiếu với cha mẹ”, phản ánh trách nhiệm bổn phận của dân đối với vua, con đối với cha mẹ.

Hồ Chí Minh đưa vào khái niệm cũ một nội dung mới, mang tính cách mạng, đó là trung với nước, hiếu với dân. Đó là chuẩn mực đạo đức có ý nghĩa quan trọng hàng đầu.

Từ chổ trung với vua, hiếu với cha mẹ đến trung với nước, hiếu với dân là một cuộc cách mạng trong quan niệm về đạo đức. Hồ Chí Minh đã lật ngược quan niệm về đạo đức cũ, đạo đức nho giáo, xây dựng đạo đức mới “như người hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngững lên trời”.

Theo quan điểm Hồ Chí Minh, nước là nước của dân và dân là người chủ của nước. Vì vậy, “trung với nước, hiếu với dân” là thể hiên trách nhiệm với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, với con đường đi lên và phát triển của đất nước.

   Nội dung chủ yếu của trung với nước là:

-        Trong mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng và xã hội, phải biết đặt lợi ích của Đảng, của Tổ Quốc, của Cách Mạng lên trên hết, trước hết.

-        Quyết tâm phấn đấu thực hiện mục tiêu cách mạng.

-        Thực hiện tốt mọi chủ trương chính sách của Đảng và nhà nước đề ra.

      Nội dung chủ yếu của hiếu với dân là:

-        Khẳng định vai trò sức mạnh thực sự của nhân dân.

-        Tin dân, học dân, lắng nghe ý kiến của dân, gắn bó mật thiết với dân, vận động nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của đẩng và nhà nước.

-        Chăm lo đời sống vật chất tinh thần cho nhân dân.

b.      Cần, Kiệm, Liêm, Chính, chí công vô tư:

Cần, kiệm, chính, chí công vô tư là những khái niệm đạo đức cũ, được Hồ Chí Minh tiếp thu và chọn lọc đưa vào những nội dung mới và những yêu cầu mới. Người chỉ ra rằng: Phong kiến đưa ra cần, kiệm, liêm, chính nhưng không thực hiện; ngày nay ta đề ra cần, kiệm, liêm, chính cho cán bộ thực hiện làm gương cho dân theo để lợi cho nước, cho dân. Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là một biểu hiện sinh động của phẩm chất “ trung với nước, hiếu với dân”.

Cần tức là siêng năng, cố gắng, chăm chỉ, dẻo dai. Kiệm tức là tiết kiệm của cải vật tư, tiền bạc, của cải, không gian, không xa xỉ, không hoang phí. Liêm là trong sạch, không tham lam tiền của, địa vị, danh tiếng. Chính là không tà, là thẳn thắn, đứng đắn. Các đức tính đó có quan hệ chặt chẽ với nhau, cần mà không kiệm thì cũng như một chiếc thuyền không đáy. Kiệm mà không cần thì lấy gì mà kiệm. Cần, Kiệm, Liêm là gốc rễ của chính.

Cần, kiệm, liêm, chính càng cần thiết với cán bộ Đảng viên. Bởi vì, nếu cán bộ, Đảng viên, mắc sai lầm, hoặc khuyết điểm thì sẽ ảnh hưởng đến nhiệm vụ chung của cách mạng,ảnh hưởng đến uy tín của Đảng. Mặc khác, những người trong công sở đều có hoặc ít quyền hành. Nếu không giữ được cần, kiệm, liêm, chính thì sẽ dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân.

Cần, kiệm, liêm, chính còn là thước đo của sự giàu có về vật chất, vững mạnh về tinh thần, sự văn minh tiến bộ của một dân tộc. Cần, kiệm, liêm, chính; là nền tảng đời sống mới, là nền tảng của đời sống mới; là cái cần để làm việc, làm người, làm cán bộ, để phụng sự đoàn thể, phụng sự gai cấp và nhân dân, phụng sự tổ quốc và nhân loại.

Chí công vô tư là không nghĩ tới mình trước, chỉ biết vì Đảng, vì Tổ Quốc, vì đồng bào; là đặt lợi ích của cách mạng, của nhân dân lên trên hết, trước hết. Thực hành chí công vô tư cũng có nghĩa là kiên quyết quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng.

Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa cá nhân là chỉ muốn “mọi người vì mình” mà không cần biết “mình vì mọi người”. Nó là một thứ giặc nội xâm, còn nguy hiểm hơn cả giặc ngoại xâm. Nó là bạn đồng minh của chủ nghĩa đế quốc và thói quen truyền thống lạc hậu. Chủ nghĩa cá nhân là một thứ vi trùng rất độc, đẻ ra hàng trăm thứ bệnh nguy hiểm như quan liêu, mệnh lệnh, bè phái, chủ quan, tham ô, lãng phí, xa hoa, tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành, tự cao tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán chuyên quyền…. Tóm  lại, “Chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng tiểu tư sản còn ẩn nấp trong mỗi con người chúng ta. Nó chờ dịp – hoặc dịp thất bại, hoặc dịp thắng lợi – để ngóc đầu dậy”. Chủ nghĩa cá nhân là mối nguy hại cho cá nhân con người, cho một đảng và cả dân tộc. Hồ Chí Minh viết “Một dân tộc, một Đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định là hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”. Chủ nghĩa cá nhân là một trở ngại lớn cho việc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Vì vậy thắng lợi cho chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi cuộc đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân.

Tuy nhiên, cần nhận thức đâu là chủ nghĩa cá nhân, đau là lợi ích cá nhân. Hồ Chí Minh cho rằng: đáu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không có nghĩa là giày xéo lên lợi ích cá nhân. Mỗi người đều có cá tính riêng và sở trường riêng , đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình. Nếu những lợi ích đó không trái với lợi ích của tập thể thì không phải là xấu. theo quan điểm của Hồ Chí Minh, chỉ ở trong chế độ xã hội chủ nghĩa thì con người mới có điều kiện cải thiện đời sống của riêng mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng của mình.

c.       Thương yêu con người.

Xuất phát từ nguyên lý chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt là từ thực tiễn đấu tranh cách mạng của các dân tộc ,Hồ chí Minh cho rằng ,trên dời này có nhiều người,nhiều công việc, nhưng có thể chia thành hai hạng người, người thiện và người ác,và hai thứ việc: việc chính và việc tà. Làm việc chính là người thiện, làm việc tà là người ác. Từ đó, người kết luận: những người bị áp bức, bị bóc lột, những người làm điều thiện thì dù màu da, tiếng nói, chủng tộc, tôn giáo có khác nhau, vẫn có thể thực hành chữ “bác ái”, vẫn có thể đại đoàn kết, đại hoà hợp, coi nhau như anh em một nhà.

Tình yêu thương con người ở Hồ Chí Minh không chung chung, trừu tượng kiều tôn giáo, mà luôn luôn được nhận thức và giải quyết trên lập trường của giai cấp vô sản, dành cho các dân tộc và con người bị áp bức, đau khổ.

Hồ Chí Minh thương yêu con người với một tình cảm sâu sắc, vừa bao la rộng lớn,vừa gần gũi thân thương đối với từng số phận con người. Hồ Chí Minh luôn sống giữa cuộc đời và không có cái gì thuộc về con người đối với Hồ Chí Minh lại là xa lạ. Người quan tâm đến tư tưởng, công tác, đời sống của từng người, việc ăn, việc mặc, ở, học hành, giải trí của mỗi người dân, không quên, không sót một ai, từ những người bạn thuở hàn vi, đến những người quen mới.Tình thương yêu con người ở Hồ chí Minh luôn gắn liền với hành động cụ thể, phấn đấu vì độc lập của tổ quốc, tự do hạnh phúc cho con người.

d.      Tinh thần quốc tế trong sáng, thuỷ chung

Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự thống nhất, hoà quyện giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng.

Chủ nghĩa quốc tế là một trong những đặc điểm quan trọng nhất của đạo đức cộng sản chủ nghĩa. Nó bắt nguồn từ bản chất quốc tế của giai cấp công nhân và cùa xã hội xã hội chủ nghĩa.

Nội dung chủ nghĩa quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh rộng lớn và sâu sắc. Đó là sự tôn trọng và thương yêu tất cả các dân tộc, nhân dân các nước, chống sự hằn thù, bất bình đẳng dân tộc và sự phân biệt chủng tộc. Người khẳng định: bốn phương vô sản đều là anh em; giúp bạn là giúp mình; thắng lợi của mình cũng là thắng lợi của nhân dân thế giới. Người đã góp phần to lớn, có hiệu quả xây đắp tình đoàn kết quốc tế, tạo ra một kiểu quan hệ quốc tế mới: đối thoại thay cho đối đầu, kiến tạo một nền văn hoá hoà bình trên thê giới.

Phạm Văn Kiệt

About these ads

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s